Archiwa tagu: zmiany w procedurze karnej

Zmiany w procedurze karnej

Nadeszły zmiany w procedurze karnej

No i stało się! Nadeszła godzina „0”. Nie ma już odwrotu. Wielka reforma procesu karnego weszła w życie. Co to oznacza?
W nagłówkach prasy branżowej można znaleźć przede wszystkim odniesienie do poszczególnych grup zawodowych, których postępowanie w sprawach karnych dotknie od strony zawodowej. Czyta się o tym, że prokuratorzy czy sądy są nieprzygotowani
do zmian. Nieco lepiej wygląda sytuacja adwokatów i radców prawnych.

Nigdzie nie znalazłam jednak konkretnych informacji dla obywateli, co reforma zmienia w ich sytuacji. Z mojego punktu widzenia jest
to istotny błąd ze strony Ministerstwa Sprawiedliwości. Odliczając dni do 1.07.2015 r. czekałam na jakąkolwiek akcję informacyjną związaną z nowymi przepisami. Niestety ani w telewizji publicznej, ani w prasie czy serwisach internetowych Ministerstwo nie zamieszczało informacji dla nieświadomych poważnych zmian „Kowalskich”. Patrząc z boku może się wydawać, że reforma nie wpłynie na nasze życie w sposób szczególny, że przecież jakoś
to będzie. Oczywiście, że będzie „jakoś”…ale zmiany są na tyle istotne, że to „jakoś” może się dla niejednej osoby nieznającej swoich prawi obowiązków w nowym procesie karnym okazać zgubne.

Co się zmieni? Nie sposób w tak krótkim wpisie omówić wszystkiego, jednak postaram się zwrócić uwagę na najistotniejsze kwestie.

1. Kontradyktoryjność

Do tej pory sąd w procesie karnym miał za zadanie aktywnie badać
i wyjaśniać okoliczności sprawy- nawet przy bierności stron. Obecnie sędzia będzie miał rolę arbitra, który przygląda się „walce stron” procesu. Obowiązek udowodnienia swoich racji zostaje nałożony na strony, sąd będzie jedynie czuwał nad prawidłowym przebiegiem procesu a następnie oceniał zebrany w sprawie materiał dowodowy.

Ustawodawca przewidział co prawda możliwość podjęcia przez sąd inicjatywy dowodowej, jednak jedynie w wyjątkowych sytuacjach.
Co to wszystko oznacza dla obywatela- potencjalnego oskarżonego? Należy czytać wszystkie pouczenia przesyłane przez sąd i aktywnie uczestniczyć w postępowaniu sądowym, ponieważ bierne przyglądanie się biegowi wydarzeń może nas kosztować przegraniem procesu.

Niewątpliwie podejmowanie aktywnych działań procesowych wymaga wiedzy prawniczej. Co zrobić jeśli jej nie mamy?
Trzeba powierzyć obronę naszych praw profesjonaliście- adwokatowi
lub radcy prawnemu (tak tak- tu też mamy nowość!). A co zrobić jeśli nie stać nas na obrońcę z wyboru? Można złożyć wniosek o ustanowienie obrońcy z urzędu (jedynie w postępowaniu sądowym), a sąd go uwzględni, jeśli po analizie sytuacji finansowej oskarżonego uzna to za zasadne.

2. Radcowie prawni

Od 1.07.2015 r. obronę osoby oskarżonej można powierzyć nie tylko adwokatowi, ale także radcy prawnemu. Radcowie prawni w niczym nie ustępują adwokatom, są równie dobrze przygotowani
do prowadzenia spraw w nowym postępowaniu jak adwokaci.
Co więcej- w związku z tym, że proces karny według nowych zasad przypomina proces cywilny, radcy prawni mogą sobie z nim poradzić nawet lepiej. Są oni bowiem specjalistami w procesach cywilnych, w których od dawna ciężar udowodnienia dochodzonych roszczeń spoczywał na stronie wywodzącej z tego faktu skutki prawne. Oczywiście nie można generalizować i należy głośno przyznać, że adwokaci od lat występują w charakterze pełnomocników w procesach cywilnych i doskonale radzą sobie w tej roli. Zatem wybór obrońcy jest już w rękach osób oskarżonych,
bądź sądów jeśli zaistnieje potrzeba wyznaczenia obrońcy z urzędu.

3. Pouczenia

Wszystkie osoby występujące przed Sądem w charakterze oskarżonego muszą zostać pouczone o wszelkich prawach
i obowiązkach im przysługujących. Jest to często tekst pisany małą czcionką nawet na kilka stron. Zapoznanie się z nimi wszystkimi wymaga czasu oraz skupienia. Jak wynika z obserwacji poczynań sądów po dniu 1.07.2015 r., niejednokrotnie oskarżonym doręcza się pouczenia podczas zaplanowanego terminu rozprawy dając im czas do zapoznania się z ich treścią podczas krótkiej przerwy.
Moim zdaniem oskarżony ma prawo w takiej sytuacji wnieść
o odroczenie rozprawy na kolejny termin w celu umożliwienia mu zapoznania się z treścią wszystkich pouczeń. Wniosek taki winien zostać uwzględniony, ponieważ oskarżonemu w czasie rozprawy towarzyszą duże emocje, które z pewnością nie sprzyjają przyswajaniu treści spisanej językiem prawniczym.

Powyższe zmiany wprowadzone od 1.07.2015 r. z pewnością są tylko wierzchołkiem góry lodowej faktycznych i praktycznych problemów wywołanych zmianą przepisów karnych.

Mogę zagwarantować, że będę bacznym obserwatorem jak sądy, prokuratorzy, ale także adwokaci i radcy prawni radzą sobie ze stosowaniem nowych przepisów, a o wynikami moich obserwacji będę się z Wami dzielić w kolejnych wpisach na moim blogu.